Vraag & antwoord

Impact voor de omgeving

Wat is het maximale geluid dat een windmolen kan en mag maken?

Geluid van een windmolen wordt veroorzaakt door de draaiende rotorbladen (aerodynamisch geluid) en bewegende delen (mechanisch geluid) zoals de generator en tandwielkast. Bij moderne turbines is dit laatste type geluid ondergeschikt. De hoeveelheid geluid die een windmolen produceert is (bij dezelfde windsnelheden) gelijk in de dag, avond en nachtperiode. Er zijn dus niet echte piekgeluiden te onderscheiden. Het geluid wordt waargenomen als een geluid met een zoevend karakter. Overdag is dit normaal gesproken niet hoorbaar, maar ’s nachts kan dit afhankelijke van het overige omgevingsgeluid wel waargenomen worden.

In Nederland bedraagt de norm op de gevel maximaal 47 decibel Lden (gemiddelde van de dag, avond en nacht over lange duur, hierbij krijgt het geluid in de avond en nacht een ‘boete’ van 5 of 10 dB) en 41 decibel Lnight (gemiddelde geluidniveau over alle nachten in een jaar). Deze normen zijn tot stand gekomen op basis van een afweging tussen het te verwachten percentage hinder en de noodzaak om meer duurzame energie op te wekken. De Nederlandse norm is niet duidelijk afwijkend van normen elders in Europa.

Slagschaduwnorm, hoe zit dat precies?

Windmolens kunnen slagschaduw veroorzaken, die ontstaat meestal als de zon laag staat. Slagschaduw draait met de zon mee en reikt bij zonsopgang en -ondergang in de winter het verst. In de wet staat dat woningen maximaal 5:40 uur blootgesteld (17 dagen x 20 minuten) mogen worden aan slagschaduw. Als hoogte en locatie van een windmolen bekend zijn, is de slagschaduw te berekenen. De molen wordt stilgezet als er een overschrijding dreigt te ontstaan. Het is vooraf bekend wanneer slagschaduw kan optreden en er kan dus ook vooraf overlegd worden met de bewoners wat het beste stilzetschema is. Daarbij is van belang dat bij geen wind of geen zon er geen sprake is van slagschaduw.

Hoe wordt de veiligheid gewaarborgd?     

Veiligheid speelt uiteraard een belangrijke rol in de ontwikkeling, bouw en het beheer van een windmolen. Elke windmolen moet in Nederland gecertificeerd zijn. Deze certificering is een waarborg dat de constructie van de windmolen uitgebreid gecontroleerd is op tal van risico’s. Ook moet bij de locatiekeuze voor een windpark gezorgd worden dat er voldoende afstand wordt gehouden tot snelwegen, spoorwegen, hoogspanningsleidingen en tot ondergrondse (gas)transportleidingen e.d.

Wie controleert of de norm voor geluid niet overschreden wordt?

Voor windturbines gelden de grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer. In dit besluit is voor geluid een jaargemiddelde grenswaarden voor overdag en ’s nachts opgenomen als het gaat om woningen en andere gevoelige objecten. De initiatiefnemers zijn verantwoordelijk voor het geluidsonderzoek, waarin kan worden aangetoond dat het geluid van de windturbines binnen de grenswaarden voor de omgeving blijft. Als blijkt dat het windpark teveel geluid maakt, moeten de initiatiefnemers voor technische aanpassingen zorgen. Het bevoegd gezag (provincie Brabant, maar uitvoering ligt bij de omgevingsdienst) controleert dit. Als de geluidsnormen worden overschreden, kan de provincie de initiatiefnemers een dwangsom opleggen of de windturbine laten stilzetten.

Komt er verlichting op de windturbines bij knooppunt Zonzeel

Ja. Vanwege de vliegveiligheid moeten windturbines worden voorzien van ‘obstakelverlichting’. Op basis van internationale ICAO-richtlijnen bepaalt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) welke verlichting een windturbine moet hebben. Momenteel moeten in principe alle windturbines met een tiphoogte hoger dan 150 meter obstakelverlichting hebben. Het is bekend dat obstakelverlichting veel overlast kan geven voor de omgeving. Vanuit de branchevereniging NWEA wordt hierover gesproken met ILT en gekeken naar oplossingen. 

Wordt het geluid van windturbines versterkt door een hardere ondergrond, zoals zonnepanelen?

De geluidsreflectie van een hardere ondergrond, zoals bijvoorbeeld zonnepanelen is anders dan bij een zachte ondergrond. Maar de manier waarop de geluidsreflectie verandert door het plaatsen van zonnepanelen, hangt van heel veel zaken af. Om een goed beeld te krijgen, dient een onderzoek plaats te vinden. Uitgangspunt te allen tijde blijft dat de windturbines aan de geluidsnormen uit het Activiteitenbesluit milieubeheer moeten voldoen.

Windenergie en windmolens

Waarom windenergie?

Nederland is een echt windland, het waait in ons land vaak en hard. Windenergie is effectief in de strijd tegen de klimaatverandering omdat windmolens bij het opwekken van windenergie geen fijnstof, stikstofoxiden en zwaveldioxide uitstoten. Windenergie is schoon, onuitputtelijk en de goedkoopste vorm van duurzame energie.

Hoeveel windmolens komen bij Zonzeel en hoe hoog worden ze?

Windpark Zonzeel telt zes windmolens, met een tiphoogte tussen de 199,5 en 210 meter. Het exacte type moet nog worden gekozen.

Waar komen de windmolens te staan?

De windmolens komen aan weerszijden van de A16 te staan (aan elke kant drie windmolens), ter hoogte van knooppunt Zonzeel.

Hoeveel elektriciteit leveren de windmolens bij Zonzeel op ?

De zes windmolens bij Zonzeel kunnen naar verwachting jaarlijks elektriciteit opwekken voor 21.000 huishoudens. De opbrengst hangt af van het type windmolen. Dit moet nog worden gekozen.

Zijn alle windturbines langs de A16 hetzelfde?

Alle windturbines langs de A16 voldoen straks aan dezelfde voorwaarden, die zijn aangegeven in de vergunning. Afgesproken is dat in ieder cluster maximaal één type windturbine staat. Aangezien Pure Energie en Eneco ook in de clusters Galder en Hazeldonk actief zijn, is het goed mogelijk dat in deze twee clusters hetzelfde type windturbine komt als in Zonzeel (op basis van collectief inkopen). 

Hoe lang gaat een windmolen mee?          

Economisch gezien wordt een windmolen in vijftien jaar afgeschreven, technisch gaat een windmolen zeker twintig jaar mee. Na die tijd worden ze afgebroken. Dit kan meestal kostenneutraal, omdat veel onderdelen hergebruikt kunnen worden. Wanneer de molens de leeftijd van twintig jaar hebben bereikt, zal eerst bekeken worden of ze nog iets langer kunnen blijven staan.

Staan windmolens vaak stil, of lijkt dat maar zo?

Windmolens draaien gemiddeld 80% van de tijd. Ze staan stil tijdens een storing of onderhoud (3% van de tijd, dit is minder dan de helft van een kolencentrale of gascentrale en vergelijkbaar met bijvoorbeeld een auto). Onderhoud wordt bij voorkeur gepleegd op windstille momenten. Verder staan ze stil als het niet waait of als het langere tijd boven windkracht 9-10 waait.

Wordt bij de keuze van een windturbine ook de geluidsproductie meegewogen?

Om een omgevingsvergunning te verkrijgen is onderzocht wat de minimale en maximale effecten voor wat betreft geluid van de beoogde windturbines zijn. Vervolgens wordt binnen de bandbreedte van de vergunning het type windturbine gekozen, waarna wij moeten aantonen dat de gekozen windturbine kan voldoen aan de geluidsnormen uit het Activiteitenbesluit milieubeheer en welke maatregelen daarvoor noodzakelijk zijn. Daarbij is het goed om te vermelden dat windturbinefabrikanten steeds meer aandacht hebben voor de brongeluiden (vanuit de gondel en door de wieken langs de mast). 

Kan in een later stadium nog een verandering van windturbine (c.q. techniek) plaatsvinden?

De ontwikkeling op het gebied van windturbines gaat snel, maar zodra een windturbines is besteld kan het type windturbine niet meer worden veranderd.

Windpark Zonzeel

Waarom is duurzame energie zo belangrijk?

De meeste energie die we in Nederland gebruiken komt uit fossiele brandstoffen. Bij de verbranding komt CO2 vrij. Doordat er steeds meer CO2 in de atmosfeer komt, stijgt de temperatuur op aarde en dat kan ingrijpende gevolgen hebben voor mens, dier en natuur. Nederland heeft zich gecommitteerd aan de afspraken van het klimaatakkoord van Parijs om de klimaatverandering binnen de perken te houden. Daarom is het belangrijk dat we het gebruik van fossiele brandstoffen verminderen. Dat kan door minder energie te gebruiken en door over te stappen op bronnen die schone energie produceren. Dat zijn o.a. wind, zon, water en aardwarmte.

Wat is het aandeel van provincie Brabant in duurzame energie-opwekking?

Brabant heeft de ambitie om in 2050 voor honderd procent duurzame energie op te wekken, bij voorkeur van eigen bodem. Om dit te bereiken heeft de provincie samen met de gemeenten Drimmelen, Breda, Zundert en Moerdijk het initiatief genomen om windenergie langs de A16 te realiseren. Het doel is om in een zone van een kilometer aan weerszijden van de snelweg, van knooppunt Klaverpolder tot knooppunt Hazeldonk, in totaal 28 windmolens te bouwen.  De provincie heeft in 2017 een voorkeursalternatief vastgesteld. Bij het bepalen van de meest geschikte locaties voor de molens zijn de bewoners van het gebied betrokken door de provincie en de gemeenten. De locaties van de te realiseren windmolens is verdeeld in vijf clusters: Klaverpolder, Galder, Nieuwveer, Hazeldonk en Zonzeel. Zie voor meer informatie ook https://energiea16.nl/clusters/.

Wat is de invulling van cluster Zonzeel?

Het cluster Zonzeel (Windpark Zonzeel) bestaat uit zes windmolens die worden ontwikkeld door een samenwerkingsverband tussen Eneco (twee molens), Pure Energie (drie molens) en Izzy Projects namens het Traais Energie Collectief (één molen).
 
De twee windmolens bij Nieuwveer vallen niet binnen dit project.

Gemeente Moerdijk en Drimmelen zijn voorstander van zonnepanelen onder windturbines. Zijn daar plannen voor?

De ontwikkelaars van Windpark Zonzeel zijn allen voorstander van zonnepanelen onder windturbines. Uit ervaring weten we dat zon en wind goed te combineren zijn als duurzame energiebronnen. Als het hard waait dan schijnt de zon meestal niet, en omgekeerd. Naast een stabielere energievoorziening kan door het combineren van deze energiebronnen ook slimmer gebruik worden gemaakt van de bestaande infrastructuur van de netbeheerders. 

Waarom duurt het proces zolang? Eerder werd gesteld dat de windturbines in 2020 worden gebouwd.

De behandeling van de beroepsprocedure bij de Raad van State heeft vertraging opgelopen en duurt aanzienlijk langer dan normaal. Hier hebben de initiatiefnemers geen invloed op. Daarnaast nam het oplossen van de problematiek rondom de radar van Defensie veel tijd in beslag.

Waarom zijn er in elk cluster langs de A16 andere initiatiefnemers?

Provincie Brabant heeft op basis van een Milieu Effect Rrapportage (MER) en gesprekken met de omgeving een aantal voorkeurlocaties aangewezen. Op deze locaties hebben verschillende ontwikkelaars grondposities.